Cemal Ünlü
Cemal Ünlü 1949 yılında Üsküdar’da doğdu. 1968-1970 yıllarında Muhsin Ertuğrul yönetimindeki LCC okulunda tiyatro eğitimi aldı. 1970’te Bakırköy Halkevleri Deneme Tiyatrosu’na katıldı. Mimar Sinan Üniversitesi Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nü bitirdi. Konya Devlet Tiyatrosu’nda ve İstanbul Devlet Tiyatrosu’nda yönetmenlik ve oyunculuk yaptı. AÇOK (Anadolu Çocuk Oyunları Kolu) girişiminin içinde yönetici, oyuncu ve yönetmen olarak yer aldı. Üsküdar Şehir Tiyatrosu’nda bir sezon temsil edilen AÇOK yapımı Mor Gezegen oyununu yönetti (1975); Keloğlan, Ferhad ile Şirin oyunlarında oynadı. 1981-2014 yılları arasında çalıştığı İstanbul Devlet Tiyatrosu’ndan Şubat 2014 tarihinde emekliye ayrıldı.
1996 yılında Yapı Kredi Vedat Nedim Tör Müzesi’nde açılan “Gramofon ve Taş Plak” sergisi danışmanlığında bulundu, sergi kataloğu ile birlikte Operetler, Kantolar, Fanteziler ve Hafızlar, Gazeller, Şarkılar CD albümlerini hazırladı. 1998’de Cumhuriyet’in 75. yılı için Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık adına üç CD ve kitapçıktan oluşan Yurttan Sesler, Yeni Türkiye’nin Ezgileri albümünü hazırladı. Aynı yıl İş Bankası Kültür Yayınları adına “Geçmişten Günümüze Türk Müziği” serisinin 3 CD ve kitapçıktan oluşan ikinci cildi Alafranga albümünü hazırladı. 1998-1999 yıllarında Taş Plaklarda Saz ve Söz ile 2000 yılında başlayıp 2025 yılına kadar devam eden Sadânüvis programı Açık Radyo ve Apaçık Radyo’da aralıklarla yayınlandı. 2004 yılında Gazeteciler Cemiyeti Radyo Başarı Ödülü’nü aldı. Türk kayıt tarihine ilişkin makaleler, ansiklopedi maddeleri yazdı; dinleti, konferans ve seminerler aracılığıyla Türk kayıt tarihini tanıttı. 2005’te Git Zaman Gel Zaman: Fonograf, Gramofon, Taş Plak kitabıyla ARSC (Association for Recorded Sound Collections) tarafından verilen Dünya Müziği Kaydı En Başarılı Araştırma Ödülü’nü aldı. Yaptığı albümlerin sayısı 30’a ulaşan sanatçının son çalışması 10 CD, 1 LP ve Türkçe-İngilizce kitaptan oluşan Tanburi Cemil Bey Külliyatı Kalan Müzik tarafından 2016’da yayımlanmıştır.
Geleneksel gölge oyunu Karagöz’le ilgi çalışmaları da bulunan Ünlü’nün hazırlayıp sunduğu Karagöz’ün Salıncak Sefası 2002-2003, Çifte Hamamlar isimli Karagöz oyunu ise 2003-2004 döneminde Devlet Tiyatrosu AKM Oda Tiyatrosu’nda sergilendi. 78 Devirli Taş Plak Kayıtlarıyla Türk Gölge Oyunu Karagöz isimli 2 CD ve Türkçe-İngilizce kitaptan oluşan albüm Kalan Müzik tarafından 2008’de yayımlandı. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Konservatuvarı Tiyatro Bölümü’nde ve bazı vakıf üniversitelerinde tiyatro tarihi ve dramaturji dersleri verdi.
Kitapları: Tohum Düştü Toprağa (1981), Git Zaman Gel Zaman: Fonograf, Gramofon, Taş Plak (2004), Rüzgâr Suya Yazmıştı (2009), Söylemenin Vakti Var – Bir Yirminci Yüzyıl Bilgesi Refik Ahmet Sevengil (2025).
