YKY - Yapı Kredi Yayınları
Sepet Ürün bulunmaktadır.
Gogol Dönemi Rus Edebiyatı

Gogol Dönemi Rus Edebiyatı

ISBN: 978-975-08-3398-4

YKY'de İlk Baskı Tarihi: 09.2015

100 TL ve üzeri alışverişlerinizde kargo ücretsiz.
%35İNDİRİM 9.03 TL   Etiket Fiyatı : 13.89 TL
TÜKENDİ

Pandemi sebebiyle siparişiniz en geç 2 iş günü içerisinde kargoya teslim edilir.

Genel BilgilerTadımlık
Sayfa Sayısı : 196
Boyut : 13.5 x 21 cm

“Gogol Dönemi Rus Edebiyatı”

Ünlü Rus düşünce ve eylem adamı Çernişevski, “Gogol Dönemi Rus Edebiyatı”nda yer alan makalelerinde Gogol’ün ortaya çıkışını ve sahiciliğini Rus edebiyatında bir dönüm noktası olarak nitelemektedir. Çernişevski’ye göre Gogol’ün Rus edebiyatına getirdiği gerçekçi soluk adeta bir devrim niteliğindedir; Gogol’le birlikte Rus edebiyatı, Batı edebiyatlarının etkisinden sıyrılarak gerçek kimliğini kazanmaya başlamıştır. Yazar bu makalelerde ayrıca V. G. Belinski’nin Rus edebiyat eleştirisine yaptığı katkının altını çizmektedir.

“Bizim edebiyatımız… retorik olmaktan çıkarak sahici, doğal olmaya çalışmıştır her zaman. Gözle görülür ve devamlı başarılarla kendini gösteren bu arzu, edebiyat tarihimizin anlamını ve ruhunu da yaratmaktadır. Ve biz, hiç tereddüt etmeden, bu arzunun hiçbir Rus yazarında Gogol’de ulaştığı ölçüde başarıya ulaşmadığını söylüyoruz. Bu, sanatın, ancak her türlü idealin dışında, salt gerçekliğe yönelimiyle olabilmiştir; Gogol’ün büyük hizmeti budur ve bununla sanat anlayışını bütünüyle değiştirmiştir.”

Bugün hakkında mitolojik çağ ya da Astrée1 ile ilgili anılar gibi, sadece muğlak, inanılması zor, ama kendi inanılmazlığı içinde olağanüstü anıların korunduğu geçmişte, Gogol’ün deyimiyle, bu derin geçmişte, eleştirel makalelere Rus edebiyatının ne denli hızlı bir gelişme gösterdiğine ilişkin düşüncelerle başlamak bir gelenekti. Bir düşünün (deniyordu bize), Jukovski henüz en parlak dönemindeyken, ortaya birden Puşkin çıktı; Puşkin, ölümüyle çok erken son bulan poetik etkinliğinin ancak yarısına gelmişti ki, bu defa Gogol çıktı ortaya birden. Ve böylesine bir hızla birbiri ardına gelen bu edebiyatçılardan her biri, Rus edebiyatını yeni bir gelişme evresine, her şeyden önce de bundan evvelki dönemlerin olanak tanıdığı eşsiz bir yüksekliğe taşıdı. Selskoye kladbişçe’yi Dikanka Yakınlarındaki Küçük Bir Köyde Akşamlar’dan, Svetlana’yı Müfettiş’ten sadece yirmi beş yıllık bir zaman dilimi ayırıyordu ve Rus edebiyatı bu kısa zaman dilimi içinde üç evre yaşadı; Rus toplumu akıl ve tinsel gelişme yolunda üç büyük adım attı ileri doğru. Geçmiş dönemlerde eleştirel makalelerin yazımı böyle başladı.

Bugünkü kuşakça anılmayı hak eden bu derin geçmiş, o kadar da uzakta kalmış bir dönem değildir ve bu geçmişe ilişkin söylenenlerde mümkün olduğunca Puşkin ve Gogol adlarının karşılaşması şart görülür. Fakat bu geçmişten sayılı yıllarla uzaklaşmış olsak da, o bizim için kesinlikle eskimiştir artık. Bugün Rus edebiyatıyla beslenen neredeyse bütün insanların olumlu tanıklıkları bizi buna inandırmaktadır; onlar, bizim bu dönemlerin eleştiri, estetik vb. ilkeleri ile düşüncelerinin ilerisine geçmiş olduğumuzu su götürmez bir gerçeklik olarak yineliyorlar. Geçmişin ilkeleri tek yanlı, düşünceleri temelsiz, abartılı ve doğruluktan uzak olmuştur; geçmiş dönemlerin bilgeliği, bugün bir safsata olarak görülmekte. –O dönemleri yaşamış insanların, hakkında bilgi sahibi olmadıkları– Rus edebiyatına yönelik gerçek eleştiri ilkeleri, gerçek anlamda bilgece görüşler, ancak Rus dergilerinde eleştirel makalelerin sürekli yer almaya başlamasıyla birlikte, Rus eleştiri sanatınca bulunup ortaya konur olmuştur.

Bu ikna sözlerinin doğruluğundan hâlâ kuşku duyulabilir, üstelik bu sözler kesinlikle hiçbir kanıt olmaksızın ifade ediliyor; ama gerçekten zamanımızın sözünü ettiğimiz o çok uzak geçmişten büyük farklılıklar gösterdiği, şüphe götürmez bir hakikat olarak kalacaktır. Bugün, örneğin, geçmişte yapıldığı gibi, edebiyatımızın hızlı gelişimine ilişkin görüşlerle eleştirel bir makale yazmayı deneyin, daha ilk sözcükten itibaren işin iyi gitmediğini hissedeceksiniz. Kendiliğinden kafanızda şöyle bir düşünce doğacaktır: Gerçek şu ki, Jukovski’nin ardından Puşkin, Puşkin’in ardından Gogol ortaya çıktı, bu edebiyatçılardan her biri Rus edebiyatına yeni bir şeyler kattı, içeriğini zenginleştirdi, yönünü değiştirdi; peki Gogol’den sonra edebiyatımıza getirilen yenilik nedir? Yanıt şu olacaktır: Gogolcü eğilim, edebiyatımızda bugüne dek yegâne güçlü ve verimli eğilim olarak varlığını korudu. Eğer Gogol’ün yapıtlarındaki düşüncelerle akraba düşünceler taşımayan birkaç orta düzey, hatta iki üç tane çok iyi yapıt anımsanacak olursa, bu yapıtlar, sanatsal değerlerine karşın, okur kitlesi üzerinde hiçbir etkisi, edebiyat tarihinde hemen hemen hiçbir öneme sahip olmadan kalmışlardır. Evet, Gogol dönemi bizim edebiyatımızda hâlâ varlığını sürdürüyor, zaten Müfettiş’in ortaya çıkışının üzerinden yirmi, Dikanka Yakınlarındaki Küçük Bir Köyde Akşamlar’ın üzerinden de yirmi beş yıllık bir süre geçti, böylesi bir zaman aralığından önce iki üç eğilim birbirini izlemişti. Bugün yalnızca Gogolcü eğilimin egemenliği söz konusudur ve biz yakın bir zamanda, “Rus edebiyatında yeni bir dönem başladı” diyecek durumda olup olmayacağımızı da bilmiyoruz.

Bundan açıkça görüyoruz ki, bugün, yapıtlarıyla edebiyatımızın gelişiminde yeni bir dönemi başlatan bir yazarın adına zor alışabileceğimize dair düşüncelerle, çok eski dönemlerde yazıldığı gibi eleştirel makalelerin yazılması mümkün değildir; içeriği daha derin, biçim olarak daha özgün ve mükemmel yapıtlarla artık başka bir şey yapılıyor, bu açıdan bugünün geçmişe benzemediğini kabul etmemenin olanağı yoktur.



Benzer Kitaplar